Deel/Bewaar

In een kringlooptuin hou je rekening met alle afzonderlijke planten, water, bodem, licht en de verbanden die ertussen ontstaan. Bij de term ‘kringlooptuinieren’ denken veel mensen aan een wildernis of woestenij. Niets is minder waar! Een kringlooptuin is een levende tuin die werd opgebouwd met respect voor de natuur en de eigenheid van de streek. Géén eentonige plantengroei, maar planten die ruimte krijgen en aangepast zijn aan hun standplaats. De natuur is je bondgenoot. Bemesten, maaien en snoeien beperk je tot een minimum. Uiteraard gebruik je geen vergif. Je tuin wordt een paradijs voor vogels, insecten, padden, egels en andere nuttige dieren! De groenresten verwerk je terug in je eigen tuin. Je bespaart heel wat ritjes naar het recyclagepark.kringlooptechnieken

In een kringlooptuin bestaat er eigenlijk geen afval. We spreken dan ook liever van ‘groenresten’ omdat alle overschotten in de tuin zelf verwerkt worden. Daarbij denken we niet alleen aan composteren als manier van groenrestverwerking, maar ook aan alle vlechtschermen en takkenwallen om snoeihout te verwerken, een rotstuintje waarmee je wat steenpuin kwijtraakt, een zithoek op een terras van boomschijven…

Je bespaart heel wat ritten naar het recyclagepark!

Kortom: een kringlooptuin is een tuin waarin één of meerdere kringlooptechnieken worden toegepast, waardoor groenresten vermeden en/of hergebruikt worden.

Er bestaan verschillende kringlooptechnieken:

  top


grasbeheer

mulchmaaierEen tuin wordt zeer vaak gelinkt aan een groot grastapijt. Op adem komen, rusten, ravotten, verpozen, genieten, lezen, feesten, ... het gazon is hiertoe de uitgelezen plek. Een mooi gazon is de trots van uw tuin, maar ... het vergt veel werk en levert veel resten op.
Wist u dat grasmaaien de meest tijdrovende bezigheid is in de tuin? Geen enkel ander deel van de tuin vraagt wekelijks, zeven maanden lang om aandacht.

Graag geven we enkele tips mee om de hoeveelheid grasmaaisel te beperken:

  • Is je grasmaaier aan vervanging toe? Overweeg dan misschien de aankoop een combimaaier. Daarmee kan je naar wens mulchmaaien of gewoon maaien.
  • Het is niet noodzakelijk je ‘gewone’ grasmaaier van de hand te doen. Veel merken bieden mulchmessen aan en een afsluitsysteem voor de opvangbak.
  • Vervang een deel van je gazon door bloemenweide of onderhoudsarme bodembedekking.
  • Kies voor traaggroeiend mengsel!

 

Het grasmaaisel dat we hebben, hoeven we niet weg te brengen naar het recyclagepark of te deponeren in de GFT-container. Door kleine ingrepen beperk je de hoeveelheid grasmaaisel of je kan het op verschillende manieren zelf verwerken. Het kost je heel wat minder en je tuin vaart er wel bij.

  • composteren
    Laat je gras eerst drogen op het gazon of meng het voor minstens één derde met ‘bruin’ materiaal zoals droge bladeren of snippers. In een compostvat kan je slechts kleinere hoeveelheden gras kwijt, maar een compostbak of –hoop kan heel wat gras verwerken.
  • kippen
    Kippen vinden het heerlijk om in vers grasmaaisel te kunnen scharrelen. Strooi het in een niet te dikke laag uit zodat geen broei kan optreden. Hierbij zorgen micro-organismen voor een te grote temperatuursstijging in het vochtige gras.
  • als mulchmateriaal in borders of perken
    Een niet te dikke laag grasmaaisel tussen struiken, in de sier- of moestuin, beschermt de bodem tegen uitdroging en verzekert het bodemleven. Zo’n 3 keer per jaar kan je een verse laag aanbrengen.
  • mulchmaaien
    De mulchmaaier versnippert het gras extra fijn en blaast dit terug tussen de grassprieten. Daar verteert het en zorgt voor extra voedingsstoffen. Er bestaan ook combimaaiers waarmee je kan mulchmaaien of gewoon maaien naar wens en volgens de noodzaak. Mulchmaaien bevordert het bodemleven en de vertering van een eventuele viltlaag, dit in tegenstelling tot sommige hardnekkige geruchten.

    top   


snoeihoutverwerking

hakselaarEr zijn heel wat manieren om je snoeihout te verwerken. Je kan het versnipperen en gebruiken als mulchmateriaal of een snipperpad mee aanleggen. Je kan het snoeihout ook gebruiken om creatieve elementen aan te brengen in je tuin. Hierbij denken we bijvoorbeeld aan een vlechtscherm als schutting. Het zou zonde zijn om dit bruikbaar materiaal weg te brengen naar het recyclagepark.

We geven je alvast enkele mogelijkheden mee om snoeihout in je tuin te verwerken, maar natuurlijk zijn er veel meer mogelijkheden. Je kan je fantasie hier de vrije loop laten gaan.  

 

versnipperen
Een hakselaar versnippert snoeihout van bomen en struiken, maar ook ander stevig tuinafval. Met de snippers kan je alle kanten uit: gebruik ze als mulchlaag in de borders, maak een snipperpad of gebruik ze als bruin materiaal in je composteersystemen. Als je niet zoveel snoeihout hebt, loont het niet de moeite om zelf een versnipperaar aan te kopen. Misschien kan je een exemplaar lenen van vrienden of familie, of kan je er eentje huren bij een doe-het-zelfzaak of tuincentrum. Wie weet behoort een gezamenlijke aankoop met een aantal buren wel tot de mogelijkheden?vlechtwerk

 

vlechtwerken
Wilg, kastanje en populier lenen zich bij uitstek voor het vlechten tot lage afboordingen, verhoogde bedden of afsluitingen en schermen. Zorg voor een paar stevige palen die je in de grond steekt. Nadien kan je met de takken weven tussen de palen. Zo creëer je je eigen vlechtwerk.

 

takkenwal

Een takkenril of takkenwal is de eenvoudigste manier om met snoeihout een afsluiting te bouwen. Ze kunnen allerlei vormen aannemen en functioneren als perceelsafscheiding, om je tuin in te delen of te zorgen voor een aantrekkelijk zichtscherm. 

Hoe begin je eraan?

Palen voor de takkenwal

1. Kies de juiste palen. Voor een hoge takkenril die lang moet meegaan, gebruik je stevige palen. Opteer voor onbehandeld kastanjehout of robinia. Voor een lagere takkenril kunnen oude afgekraakte afsluitpalen perfect dienst doen. Afhankelijk van de hoogte van de wand kies je voor een diameter 6/8 of 8/10 van de palen.

Aangezien onze wand in de Proeftuin ongeveer 1,5 meter hoog is, kozen we voor palen uit kastanjehout met een diameter van 8/10. 

palen voor de takkenwal 2. Plaats twee rijen palen. De palen steken minimum 50 cm in de bodem. Je graaft met een grondboor best een gepast gat waar je de paal dan dieper inslaat. De palen staan in de rij ongeveer 50 cm uit elkaar. Hoe breed, hoog of lang de takkenril wordt, bepaal je zelf. 
  3. Maak je een brede takkenwal, dan kan het praktisch zijn om de palen bovenaan met een lat aan elkaar vast te maken. Zo voorkom je dat de wal zich na verloop van tijd gaat zetten door de druk van het houtafval. Je kan de overstaande palen ook met ijzerdraad of een dikke tak verbinden. 
takkenwal vullen 4. Tussen beide rijen palen stapel je het snoeihout. In een takkenril kan je zo goed als elk snoeihout kwijt: kort en lang, recht en krom, dik en dun, vers groen of dood, met stekels of met doornen. Enkel takken die erg gevorkt of al te krom zijn, knip je in enkele rechtere stukken.

Vrees je na enkele jaren dat de rottende steunpalen het zullen begeven? Sla er dan gewoon enkele nieuwe palen tussen. Met je opgeknapte takkenril kan je weer enkele jaren verder. 

 

snipperwand
Met enkele palen en betongaas creëer je een opvulbare wand die naar wens gevuld wordt met houtsnippers, droge bladeren, twijgjes… Wil je meer kleur? Zorg voor een begroeiing met Oost-Indische kers of andere klimplanten.   

 

creatieve en decoratieve elementendetail insectenhotel
De mogelijkheden voor het verwerken van snoeihout zijn onuitputtelijk: een paaskrans, een klein bijenhotel, een wiglo, plantensteunen, knuppelpad of boomschijfpaden… Laat je fantasie de vrije loop of doe ideeetjes op in andere kringlooptuinen en integreer deze in je eigen tuin. 

We organiseerden enkele maanden geleden een workshop bijenhotel bouwen. Het lesmateriaal kan je hier nalezen (pdf, 1,8 kB)

 

 top


kippen houden

kipKippen passen perfect in de kringlooptuin, ze brengen leven in de tuin. Het zijn ideale afvalverwerkers en ruimen zo ook resten op die niet in een compostvat thuishoren zoals bereide etensresten. Je kan er ook af en toe een hoeveelheid vers grasmaaisel aan kwijt waar ze naar hartelust in kunnen scharrelen

Kippen zijn sociale dieren, houdt daarom minstens twee kippen. Reken op minimum 5 m² per kip en geef de dieren een droog onderkomen. Te veel kippen op een te kleine plaats leidt tot overlast en brengt stress voor de dieren. Zorg ook voor een goede afsluiting. Denk eraan dat kippen houden, meer is dan ze alleen maar voederen.

 top


mulchen

Mulchen is een heel natuurlijke ingreep, men gaat de bodem toedekken met een laag natuurlijke resten. Op deze manier geven de tuinresten hun waardevolle tuinresten terug aan de bodem. Zo wordt de natuurlijke kringloop geslotenmulch Proeftuin.

Mulchen kan je in al je onderdelen van tuin toepassen, zowel in je groente- als in je siertuin. Mulchen brengt heel wat voordelen met zich mee.

De mulchlaag:

  • remt de verdamping, doordat de bodem afgeschermd wordt van wind en zon droogt deze niet uit
  • beperkt de temperatuurschommelingen in de bodem, de mulchlaag vormt een buffer tussen de temperatuurverschillen overdag en 's nachts.
  • vangt de slagregen op

Door te mulchen spaar je heel wat werk uit in je tuin.

Je moet:

  • minder water geven
  • minder onkruid wieden
  • minder bemesten
  • minder de bodem bewerken

Je kan met verschillende materialen aan de slag om te mulchen. Je kan je mulchmaterialen laten bepalen door de seizoenen en de beschikbaarheid in je tuin.

Je kan onder andere mulchen met:

  • houtsnippers
  • grasmaaisel
  • compost
  • stro en hooi
  • bladeren
  • allerlei plantenresten; takjes, schors, noten...

In de herfst kan je de gevallen bladeren gewoon tussen je planten laten liggen. Ze vormen een natuurlijke beschermlaag. Wel moet je ze op voetpaden en opritten opruimen, anders vormen ze gevaarlijke situaties. Ook bij het mulchen kan je je fantasie de vrije loop laten gaan.

top 


thuiscomposteren

Minder afval… ook jij kan een handje toesteken. Denk bijvoorbeeld aan het groente-, fruit- en tuinafval. Dit afval neemt een groot deel van ons huishoudelijk afval in beslag. Maar deze resten uit de keuken en de tuin kan je gemakkelijk zelf verwerken tot compost.

Door te composteren zet je alvast een grote stap vooruit. Je zorgt ervoor dat de natuurlijke kringloop opnieuw gesloten wordt. Composteren is een biologisch proces, waarbij afgestorven leven de voedingsbodem vormt voor nieuw leven.  

Na een half jaar is de compost gebruiksklaar. De compost biedt heel wat voordelen voor je sier- of groentetuin. 

wat kan je composteren 

vers materiaalsnoeihout

Al je groente-, fruit- en tuinafval kan je zelf composteren.
Een overzicht van wat je wel of niet kan composteren vind je in deze tabel.  

wel composteerbaar

niet of moeilijk composteerbaar

  • aardappelschillen
  • schillen van citrus- of andere vruchten
  • groenteresten
  • doppen van noten
  • theebladeren en -zakjes
  • koffiedik met filter
  • mest van kleine huisdieren (planteneters)
  • verwelkte snijbloemen en kamerplanten
  • versnipperd snoeihout
  • haagscheersel, zaagmeel en schaafkrullen
  • grasmaaisel
  • bladeren
  • resten uit groente- en siertuin
  • twijgjes
  • timmerhout en grof ongesnipperd snoeihout
  • beenderen en dierlijk afval
  • wegwerpluiers
  • aarde en zand
  • saus, vet en olie
  • uitwerpselen van honden en katten
  • kattenbakvulling
  • stof uit de stofzuiger
  • as van de open haard
  • houtskool
  • kunststof
  • metaal en blik
  • eierschalen

 top

composteersystemen

Afhankelijk of je al dan niet een tuin hebt en hoe groot die tuin is, zijn er 3 composteersystemen: een compostvat, een compostbak en de wormenbak.

compostvat

compostvat + beluchtingspook In een compostvat verwerk je de groenresten van een kleine tuin (tot 200 à 400 m²). Ook het groente- en fruitafval uit de keuken kan je erin kwijt.

Regelmatig beluchten met de beluchtingspook en voldoende ‘droog materiaal’ zorgen voor een vlotte compostering. 

Zowel een compostvat als beluchtingspook zijn te koop in de IVAGO-winkel.  

 

compostbakken

ekolbakGerecycleerde kunstof bakken zijn een duurzame oplossing om je groenresten van een grotere tuin (> 400 m²) in te verwerken. Met één bak kan je al heel wat afval verwerken.
Heb je meer groenresten?

Maak dan meerdere compostbakken aan elkaar vast met dit modulair systeem. Het verse materiaal gaat dan in de eerste bak. Na 3 tot 6 maanden schep je alles naar de tweede bak, dit noemt men het omzetten. Nog eens enkele maanden later kan je de inhoud van bak 2 verscheppen naar bak 3, waar het verder kan uitrijpen. Deze laatste fase dek je best af om uitspoelen van voedingsstoffen te vermijden.

De EKOL-compostbak is te koop in de IVAGO-winkel.

houten compostbakken

 

Je kan de bakken natuurlijk ook zelf maken: makkelijk en goedkoop als je enkele palletten op de kop kan tikken. 

Neem je meerdere exemplaren naast elkaar, dan wordt het omzetten nóg eenvoudiger. Reken op ongeveer 1 m³ per bak, afhankelijk van de gebruikte planken of palletten.

 

 

 

wormenbak

wormenbakGeen tuin? Kies dan voor een wormenbak: een stapelmodel knutsel je zelf in elkaar. Wormen verteren je groente- en fruitafval. Je houdt percolaat en wormencompost over. 

Dit systeem is geschikt voor mensen zonder tuin. Je kan er geen groenresten in kwijt, maar een restje verdorde snijbloemen lukt nog wel. Je kan gemakkelijk je eigen wormenbak in elkaar knutselen.

Wat heb je nodig?

  • 3 plastic stapelboxen (type curverbox)
  • 1 deksel
  • een boormachine
  • boorkop 5 mm

Hoe ga je te werk?

Boor in twee van de drie boxen zoveel mogelijk gaatjes in de bodemplaten.
De bak zonder gaatjes dient als opvangbak van het percolaat.

Op de opvangbak plaats je een bak met gaatjes. Hierin zal de wormenbak opgestart worden. Is deze bak vol, dan plaats je gewoon je derde bak boven op de laag met groent-en tuinafval, wanneer het voedsel op is in bak twee, kruipen de wormen door de gaatjes naar bak drie.

 

Wormenbak opstarten?

Een wormenbak start je op in lagen. Ongeacht het systeem begin je steeds boven de geperforeerde bodem. Je begint met een laag van droog materiaal van 5 centimeter. Bijvoorbeeld snippers van krantenpapier, houtsnippers,  stukjes van kartonnen eierdozen...
Daarboven komt een handvol startmateriaal
met een paar honderdtal compostwormen. Je kan compost nemen uit een werkend compostvat of wormen uit een wormenbak in werking.

Tenslotte breng je een laag(je) van een vijftal centimeter vers keukenafval aan. Snij het eerst in stukjes van maximaal 5 cm lengte. Om te voorkomen dat de wormen onmiddellijk na het opstarten uit de bak zouden kruipen, kan je hem geopend onder een lichtbron plaatsen. Wormen houden immers helemaal niet van licht. Geef het nieuwe systeem nu enkele weken de tijd om zijn draai te vinden. De wormen moeten zich aan hun nieuwe omgeving en voedsel aanpassen. Geef in die periode geen nieuw voedsel en laat de wormen zo veel mogelijk met rust. Controleer één keer per week.

De grootste fout die beginnende wormenbakkers maken is te snel en te veel voederen. De wormen kunnen de vóórverterende bacteriën niet volgen en het materiaal slibt toe en verstikt.

  top

compost gebruiken

De compost:
  • compostverrijkt je bodem met organisch materiaal
  • voedt het bodemleven
  • voorkomt erosie van de bodem door wind en water
  • beschermt je planten tegen parasieten en ziektes
  • beschermt de plantenwortels
  • vertraagt de uitdroging in warmere periodes

Gebruik compost nooit zuiver, maar meng dit met minimaal de helft aan potgrond of tuingrond. Hou bij compostgebruik ook rekening met de specifieke noden van jouw aanplanting.

top

Login

registreer je voor:

  • je ophaalkalender
  • beurten recyclagepark
  • saldo ophaalbeurten

Inschrijven op: