De IVAGO-personeelsparking aan de Proeftuinstraat werd gevoelig uitgebreid. Dat was ook nodig, want het aantal medewerkers nam toe tot 400! Van deze gelegenheid maken we gebruik om een zone in te richten als kringlooptuin en demonstratieplaats voor kringlooptechnieken.  Een tuinontwerpster met ervaring in ecologische projecten, begeleidt dit project. In de kringlooptuin zal je kennis kunnen maken met een milieuvriendelijke en afvalarme manier van tuinieren. Alles wat in de tuin groeit, heeft waarde. We proberen alle groenresten dan ook zoveel mogelijk terug in de tuin te gebruiken.  Daarvoor bestaan verschillende technieken en systemen zoals takkenwallen, mulchen, blad- en snipperwanden enz. In een kringlooptuin werken we met de natuur mee in plaats van deze naar onze hand te zetten. Composteren maakt hier natuurlijk deel van uit, maar groenresten voorkomen staat hoger op de ladder dan deze te verwerken.

 

De opbouw van onze kringlooptuin gebeurde in verschillende stadia:

 

• najaar 2010: groenbemester
• november 2010: haag planten
• februari-maart 2011: de kringloopelementen
• mei 2011: keermuren van recupklinkers en houten paaltjes
• mei 2011: aanplanting tuin
• juli 2011: kleur in de Proeftuin
• augustus 2011: eerste pompoenen
• najaar 2011: laat het gras maar groeien
• voorjaar 2012: bouw van een insectenhotel

  

---

najaar 2010: groenbemester

Een groenbemester heeft verschillende voordelen: lege percelen in de moestuin worden zo onkruidvrij gehouden in het najaar. De wortels zorgen voor een betere grondstructuur. Sommige planten zoals Tagetes (stinkertjes) geven zelfs ontsmettende stoffen af via hun wortelstelsel zodat ze aaltjes e.d. kunnen voorkomen. In het voorjaar worden de afgestorven plantenresten ingewerkt zodat de organische stoffen kunnen omgevormd tot humus. Hou bij de keuze rekening met de toekomstige aanplanting, de grondsoort en de periode van het jaar. Je kan groenbemesters inzaaien vanaf mei (boekweit) tot en met oktober (winterwikke, winterrogge en gele mosterd). 

Wij kozen voor winterrogge en gele mosterd omdat deze nog in oktober kunnen ingezaaid worden.

Tijdens de wintermaanden werken we het ontwerp van de kringlooptuin verder uit zodat we in het voorjaar aan de realisatie kunnen beginnen.

 top

 

---

november 2010: haag planten

Alle houtachtigen die jaarlijkse snoei verdragen zijn bruikbaar als haagplant. Je kan kiezen tussen een groenblijvende of loofverliezende haag, tussen een haag uit één soort of een gemengde haag of een haag bestaande uit bosbomen of uit bosrandsoorten.

Voor de haag in onze kringlooptuin sluiten we niet-ecologische en uitheemse opties bij voorbaat uit (denk maar aan de typische haagconiferen zoals Leylandii). Ook grootbladige en snelgroeiende soorten zoals paplaurieren en klimop kiezen we liever niet. Ze leveren immers per definitie veel groenafval op.

Bij de keuze lieten we vooral de hoeveelheid groenafval, de bodem en een diversiteit van het aanbod een rol spelen. We opteren voor 4 segmenten waarin telkens andere planten gebruikt worden. Op die manier kunnen we proefondervindelijk vaststellen wat de verschillen zijn in groeiwijze, onderhoud, hoeveelheid en verwerking groenresten …

Algemeen stellen we dat planten met blote wortel of met kluit moeten geplant worden wanneer ze in winterrust zijn. Concreet wil dit zeggen van november tot april. Hou wel steeds rekening met de weersomstandigheden! Bij aanhoudend vriesweer wacht je beter wat zachtere temperaturen af.

Tot de planten aangeslagen en dicht gegroeid zijn, voorzien we paaltjes en gladde draad Uiteraard kiezen we voor FSC-gekeurd hout. We plaatsen deze 50 cm in de grond en 1 m boven de grond.

 

segment 1: meidoorn

Eenstijlige meidoorn (Crataegus monogyna) is in het verleden traditioneel veel toegepast in een landelijke context.  Het is een sterke en nagenoeg onverwoestbare  haag die snel dichtgroeit. Meidoorn is een niet-groenblijvende bosrandsoort.

 

segment 2: taxus

Voor het tweede segment kiezen we een groenblijvende en traaggroeiende haag van onze enige inheemse haagkonifeer, de Taxus baccata. De taxushaag straalt door z’n donkere kleur en gelijkvormigheid een totaal verschillend en veel strakker  beeld uit. De haag moet minder vaak gesnoeid worden dan meidoorn.

 

segment 3: haagbeuk

We planten in het derde segment een loofverliezende haag bestaande uit 1 boomsoort, namelijk de haagbeuk (Carpinus betulus).  Het verdroogd blad blijft nog een hele tijd aan de struiken hangen waardoor ze ook in de winter gedeeltelijk ondoorzichtig blijft.  Haagbeuk hoeft slechts 1X per jaar geschoren te worden.

 

segment 4: de gemengde haag

Het vierde deel wordt een gemengde haag van zowel groenblijvende  als niet groenblijvende inheemse struiken uit de bosrand. De haag bestaat uit kardinaalsmuts (Euonymus europaeus), gele kornoelje (Cornus mas), spork (Frangula alnus) en hulst (Ilex aquifolium). We planten deze verschillende soorten in groepjes van 3 à 5 planten. Een gemengde haag geeft een minder strak gevoel en een meer landelijke look. Voor de natuur is dit heel aantrekkelijk.

 

top

 

---

februari-maart 2011: de kringloopelementen

In deze fase maken we werk van de kringloopelementen. Hiermee doelen we op alle systemen waarmee we groenresten in de tuin kunnen verwerken. Hiermee bespaar je heel wat ritten naar het recyclagepark.

Eind februari 2011 kregen we de hulp van VLACO (Vlaamse Compostorganisatie) om enkele systemen van snoeihoutverwerking op te starten.

Meer informatie over hoe je zelf een takkenwal, snipperwand … maakt, vind je hier.

 

snipperwand/bladwand

Een snipperwand is een kringloopwand met een iets strakkere look. We kiezen voor een gemengde wand: een deel wordt uitgevoerd met kippengaas en betonnet om snippers te bevatten en in een ander stuk bekleden we de wanden met chapenet. In dit gedeelte kunnen we in de toekomst alle bladeren kwijt! 

 

 

 

 

 

takkenwal

Aan de ingang van onze Proeftuin bouwen we 2 takkenwallen. Wij kiezen voor een wal in de vorm van een halve cirkel, maar je kan het thuis makkelijker aanpakken door voor een recht exemplaar te opteren.

De kleinste ril vullen we met bundeltjes kleinere takken. In de grote wal kunnen we zowat al de rest kwijt. We vullen nog niet tot bovenaan omdat we in de komende maanden nog wat hout te verwerken zullen krijgen. Wellicht maken we dan de hoogste takkenril ook bovenaan vast met kleinere latjes om te voorkomen dat de wal zich zet door de druk van het houtafval.

 

 

 

                         

 

vlechtwerk

De groendienst van Destelbergen voorziet ons in maart van verse wilgentenen om een verhoogd plantperk aan te maken en een vlechtscherm. Het is belangrijk dat je over voldoende soepel (en dus liefst vers) materiaal beschikt. Na verloop van tijd zijn de takken te stug om nog te verwerken.

Met behulp van een grondboor maken we gaten om de palen vast te zetten. Daartussen kunnen we het verse wilgenhout vlechten. Eerst bereiden we de takken voor door ze ongeveer op lengte te knippen en uitstekende twijgen te verwijderen. Na afloop gebruiken we de takkenschaar om de uitstekende delen gelijk te knippen.

top

---

 

mei 2011: keermuren van recupklinkers en houten paaltjes

In onze kringlooptuin is een hoogteverschil tussen de plantenberm en het gedeelte waar de openluchtklas staat en later het gazon komt. Om dit hoogteverschil gedeeltelijk te keren bouwen we samen met de hulp van enkele vrijwillige compostmeesters twee keermuren, een met recupstenen en een met houten paaltjes.

We gaan aan de slag met gerecupereerde klinkers die we in Vlaams verband stapelen. We bouwen de muur lichthellend naar de verhoogde berm om de stabiliteit van onze muur te verbeteren. De ruimte achter de keermuur vullen en stampen we laag per laag goed aan. Op termijn kan op de muur een spontane vegetatie ontstaan en zullen ook solitaire bijen er een plekje vinden.

Iets verder in de tuin graven we een sleuf tegen de verhoogde plantenberm van zo'n 40 à 60 cm diep. Hierin plaatsen we houten paaltjes van verschillende lengtes. Na het plaatsen van de paaltjes vullen we de ruimte achter de keermuur aan.

Door de muurtjes kan je een hoogteverschil in de tuin sneller breken en krijg je meer ruimte in de tuin.

top

 

---

mei 2011: aanplanten tuin

Een tuinarchitecte maakte een beplantingplan op. Bij de plantenkeuze hanteerde ze enkele ecologische basisprincipes. Zo hield ze bijvoorbeeld rekening met de natuurlijk groeivorm en de te verwachten hoogte en breedte zodat snoeien tot het uiterste minimum kan beperkt worden.

De ‘proeftuin’ is zoveel mogelijk opgevat als een gewone tuin. We willen mensen laten ‘proeven’ van de verschillende mogelijkheden van de kringlooptuin. Er is ook ruimte voor fruit, groente en kruiden zodat ‘proeven’ hier ook realiteit wordt. 

We vinden ook heel wat bodembedekkers (zoals elfenbloem, rotsooievaarsbek, klimop). Dat zijn laaggroeiende planten die zich over de bodem uitbreiden waardoor onkruid geen kans meer krijgt. Een ideaal alternatief voor grote gazons.

Daarnaast zijn er struiken als liguster, vlinderstruik en  hertshooi die insecten aantrekken. Rode en zwarte bessen, kamperfoelie en liguster vormen dan weer een culinair paradijs voor vogels.

Ook een stukje gazon en een bloeirijk grasland zullen niet ontbreken. Die zaaien we echter pas in het najaar.

Het beplantingplan en plantenlijst kan je downloaden via onderstaande links:

beplantingplan (jpeg, 25,7 kB)
plantenlijst bodembedekkers (pdf, 12,04 kB)
plantenlijst struiken - klimplanten - bomen - vaste planten - bolgewassen - zaaimengsel (pdf, 63,87 kB)

 

top

---

juli 2011: kleur in de Proeftuin

Er komt kleur in onze tuin! De kattestaarten, vlinderstruiken, en kattekruiden staan volop in bloei. Ze trekken bijen en vlinders aan. Ook aan onze tomatenstruik rijpen de eerste tomaten.

De planten in de Proeftuin overleefden dus het droge voorjaar. Veelvoudig water geven was broodnodig. Onze ondergrondse watertank met een inhoud van 5 m³ was gelukkig goed gevuld met regenwater.

      

top

 

---

augustus 2011: eerste pompoenen gesignaleerd in de Proeftuin

In het voorjaar werden in de gevlochten plantenbedden 2 pompoenplantjes geplant. De aarde in het plantbed werd aangevuld met compost om de planten te voorzien van extra voedingsstoffen. Deze hebben goed hun werk gedaan. De pompoenplanten blijven groeien. Net zoals de pompoenen. De pompoenen zullen verwerkt worden in de pompoensoep die we aanbieden tijdens de laatste permanenties op de demonstratieplaatsen. 

top   

 

---

najaar 2011: Laat het gras maar groeien

In het najaar zetten we de voorlopig laatste stap in de aanleg van onze Proeftuin. Eerst maakten we de grond los met behulp van een frees. De stenen in de grond bleven rustig  zitten en zorgen zo voor de nodige drainage. Eventuele stenen aan het maaioppervlak moesten we natuurlijk wel verwijderen. Nadien zorgde een flinke hoeveelheid kwaliteitscompost voor de verbetering van de bodem en werd het gras gezaaid.

We willen er niet zomaar een mooi strak gazonnetje van maken. Rond de appelaar ligt een stukje bloemenweide. Dit stuk met verschillende soorten akkerbloemen hoeven we maar 2 keer per jaar onder handen te nemen met de zeis of bosmaaier. Daarnaast verdelen we het gazon met traaggroeiend gras in een half-intensief gedeelte en een intensief gedeelte. Dat laatste wordt het wandelpad waar we vaak moeten maaien.  De rest toveren we om in een hooilandschap waar we bijzonder weinig werk aan hebben: enkele keren per jaar met de maaier passeren volstaat.

Ter voorbereiding van het voorjaar werden de bloembollen geplant. Zowel de boshyacinten, narcissen en daslook zullen in het voorjaar de Proeftuin opfleuren. Deze bollen zullen voor heel wat kleur in de tuin zorgen.

 top   

---

voorjaar 2012: bouw van een insectenhotel

We isoleren onze huizen steeds beter en zorgen ervoor dat er geen spleten of kieren in onze huizen te bespeuren zijn. Hierdoor verliezen de solitaire wespen en bijen hun nestplaatsen. Om deze bijen en wespen te voorzien van een plaats om hun eitjes in te liggen bouwden we een insectenhotel.

De solitaire bijen en wespen zijn zeer nuttige beestjes die zorgen voor de bestuiving en voor de bestrijding van schadelijke insecten. In tegenstelling tot de bijen en wespen die in kolonies leven en in de zomer van je frisdrank komen proeven, steken de solitaire bij en wesp de mens niet.

Een insectenhotel is een stapeling van verschillende materialen die hol zijn. Welke vorm en welke materialen je hiervoor gebruikt, is volledig afhankelijk van je creativiteit.

We kiezen ervoor om een soort huisje tegen een muur te maken en vullen dit op met snelbouwstenen, holle stengels of stro, dakpannen, boomstammen, bakstenen… in.

Het bouwwerk oriënteerden we zuidoost zodat het voldoende zon krijgt en beschut tegen regen en wind.

top